Stalin i Malenkow

Przygotowanie nowego zjazdu partii zlecono specjalnej komisji KC pod przewodnictwem Malenkowa. Jemu też powierzył Stalin wygłoszenie referatu sprawozdawczego na zjeździe. Był to oczywisty dowód szczególnego zaufania. Sam Stalin był już wówczas zbyt słaby i stary, aby przez trzy lub cztery godziny odczytywać referat wobec wielkiego audytorium, O tym jednak nie wiedział nikt poza najbliższym jego otoczeniem. Nie w tym jednak kryła się główna przyczyna. Kult Stalina osiągnął wówczas takie rozmiary, że byłoby absurdem stawiać go wobec konieczności rozliczania się przed partią i narodem i wysłuchiwania ewentualnych krytycznych uwag delegatów. Funkcja Sekretarza Generalnego KC WKP(b) została zniesiona. Stalin był w partii tylko pierwszym sekretarzem. Największego znaczenia nabrało, podobnie jak w czasach Lenina, stanowisko przewodniczącego Rady Ministrów ZSRR, które zajmował Stalin. Rola partii, generalnie biorąc, zmalała. Nie mogła ona na przykład nadzorować działalności organów ścigania, które poddane były osobistej kontroli Stalina.

W takiej sytuacji Stalin nie uważał bynajmniej za swój obowiązek wygłaszanie referatu sprawozdawczego na zjeździe partii. Ponadto na krótko przed zjazdem ukazała się nowa jego praca: Ekonomiczne problemy socjalizmu w ZSRR, uznana natychmiast za „genialną” i „klasyczną”. To „wielkie” dzieło miało się stać podstawą pracy zbliżającego się zjazdu, natomiast referat sprawozdawczy wydawał się jedynie koniecznością protokólarną. Tak się przedstawiała sytuacja w kraju przed XIX Zjazdem KPZR.

A. Awtorchanow twierdzi, że przed zjazdem toczyła się między Stalinem i Malenkowem jakaś zakulisowa walka, w której Malen- kow „odważył się jawnie sprzeciwić Stalinowi”, a nawet odniósł nad nim zwycięstwo polityczne: „W chwili śmierci Stalina – pisze Awtorchanow – partia i jej aparat znajdowały się faktycznie już w rękach Malenkowa… W 1952 roku Malenkow wystąpił na XIX Zjeździe ze sprawozdaniem politycznym KC partii, które powinien wygłosić właściwie Stalin. Po tym fakcie dla wszystkich było oczywiste, że albo Stalin bezgranicznie mu ufa i szykuje na swego następcę, albo Malenkow stał się również dla Stalina taką siłą, z którą trzeba się liczyć. W świetle wydarzeń, jakie nastąpiły po śmierci Stalina, uważam za słuszne to drugie przypuszczenie”.

Są to czyste spekulacje. Za życia Staliną Malenkow nigdy nie odważył mu się przeciwstawić, a tym bardziej z nim walczyć. Tylko całkowite posłuszeństwo i bezwzględna lojalność mogły być podstawą zaufania, dzięki któremu Stalin powierzył wygłoszenie sprawozdania politycznego na XIX zjeździe właśnie jemu. Nie było to bynajmniej jednoznaczne z wyznaczeniem „następcy”. Stalin nie myślał o śmierci, zamierzał jeszcze długo żyć i rządzić krajem. Co więcej, planował wówczas nową serię represji i zjazd partii miał być jednym ze szczebli przygotowawczych do tej akcji.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>