Anastas Mikojan w ostatnich latach życia

W ostatnich latach życia Mikojan coraz mniej czasu poświęcał sprawom państwowym. Nie zabiegał o spotkanie z Breżniewem ani Kosyginem, ale nie odwiedził też ani razu Chru- szczowa, W 1967 r. zainteresował się losem historyka radzieckiego Aleksandra Niekricza, wydalonego z partii po ukazaniu się jego książki 1941 22 czerwca, którą wydano w 1965 r. za zgodą cenzury. Mikojan poprosił przyjaciół o udostępnienie mu książki i niektórych materiałów dotyczących autora. Wyraził zdziwienie z powodu wydalenia Niekricza z partii, lecz nie interweniował.

dalej

XIX Zjazd KPZR

Nie ma potrzeby szczegółowo omawiać treści referatu sprawozdawczego wygłoszonego przez Malenkowa na XIX zjeździe partii. Schemat tego referatu można było łatwo naszkicować wcześniej. Malenkow nie mówił o wypadkach poprzedzających

dalej

Czerwony marszałek Woroszyłow

Pod względem posiadanych wpływów Kliment Jefriemo- wicz Woroszyłow ustępował znacznie jako osobowość polityczna wielu innym działaczom z otoczenia Stalina, ale miał nad nimi przewagę, jeśli chodzi o otaczającą go legendę. Nie miał umysłowości, przebiegłości i zmysłu praktycznego Mikojana, zdolności organizacyjnych, aktywności i bezwzględności Kaganowicza, urzędniczej pracowitości i „kamiennego zadka” Mołotowa. Nie umiał orientować się tak jak Malenkow w zawiłościach intryg aparatu, brakowało mu ogromnej energii Chruszczo- wa, nie dysponował wiedzą i aspiracjami teoretycznymi Żda- nowa czy Wozniesienskiego, a nawet jako dowódca poniósł więcej porażek, niż odniósł zwycięstw. Ale może właśnie z powodu braku wybitnych talentów zachował dłużej niż inni swoje miejsce w hierarchii partyjnej i państwowej. I im mniejsze były osiągnięcia Woroszyłowa jako przywódcy, tym więcej legend powstawało wokół jego osoby.

dalej

Mołotow w latach wojny

22 czerwca 1941 r. o godzinie 12.00 Mołotow wygłosił krótkie przemówienie radiowe, z którego kraj dowiedział się o napaści Niemiec na Związek Radziecki i o wybuchu wojny. Przemówienie zakończył słowami: „Sprawa nasza jest słuszna. Wróg zostanie rozbity. Zwycięstwo będzie nasze”. Słowa te pamiętają wszyscy obywatele radzieccy starszego pokolenia. We wszystkich niemal wspomnieniach dotyczących tego okresu można znaleźć opis okoliczności, w których znajdował się autor, kiedy usłyszał przemówienie Mołotowa i dowiedział się o wybuchu wojny. Wielu było zaskoczonych: dlaczego wystąpił Mołotow, a nie Stalin. Ale czasu na rozmyślania nie było, trwała już wojna.

dalej

Pakt Mołotow – Ribbentrop

W latach trzydziestych Mołotow i jako członek Biura Politycznego, i jako przewodniczący Rady Komisarzy Ludowych musiał się zajmować różnymi zagadnieniami z zakresu polityki zagranicznej. Często nie zgadzał się z opiniami i propozycjami ludowego komisarza spraw zagranicznych Maksima Litwinowa. Były pracownik służby zagranicznej, J. Gniedin, w następujący sposób opisuje stosunki między Mołotowem a Litwinowem:

dalej

Woroszyłow w latach Wojny Narodowej cz. II

1 lipca 1941 r. Woroszyłow został odwołany do Moskwy. Stalin przystąpił ponownie do kierowania krajem i armią. Powołano Państwowy Komitet Obrony, w którego skład wszedł również Woroszyłow. Na czele Kwatery Głównej Naczelnego Dowództwa stanął Stalin. Budionny objął dowództwo południowo-zachodniego kierunku obrony, Timoszenko zachodniego, Woroszyłow północno-zachodniego. 11 lipca przybył on wraz z niewielkim sztabem do Leningradu, aby wziąć w swe ręce dowodzenie cofającymi się wojskami na północnym zachodzie. W końcu czerwca powstała nowa pieśń, której w lipcu uczyli się nie tylko młodzi żołnierze, ale nawet uczniowie. Zawierała następujące słowa:

dalej

W trzeciorzędnych rolach

Po plenum czerwcowym Mołotow i jego najbliżsi sojusznicy obawiali się aresztowania, lecz Chruszczów nie uciekł się do takiego kroku i nie nalegał na usuniecie „frakcjonistów” z partii. Mołotow otrzymał dość odpowiedzialną misję ambasadora ZSRR w Mongolii. Stanowisko to nie wymagało zbyt dużych wysiłków. Już wcześniej pretendował on nie tylko do roli polityka, ale i teoretyka marksizmu-leninizmu. Teraz kontynuował swoje zainteresowania teorią. Obserwował bacznie wszystkie wydarzenia w Moskwie i na świecie i nie unikał komentowania ich w rozmowach z nielicznymi interesantami ambasady radzieckiej w Ułan-Bator. Aprobował główne działania w polityce zagranicznej ZSRR, lecz wyrażał się na przykład krytycznie o zbyt pochopnej, jego zdaniem, likwidacji stacji maszynowo-traktorowych i sprzedaży całego ich wyposażenia kołchozom. Nawiasem mówiąc, w krytyce tej było sporo racji, ponieważ likwidacja stacji odbywała się w niezwykłym pośpiechu, co wyrządziło niemałą szkodę kołchozom.

dalej

XX Zjazd KPZR i tajny referat Chruszczowa

XX Zjazd KPZR i tajny referat Chruszczowa „W sprawie przezwyciężenia kultu jednostki i jego następstw” doprowadziły do pogłębienia rozbieżności między nim a Mołotowem, którego tym razem poparli Malenkow, Kaganowicz i Woroszyłow. Szeregowi komuniści, a tym bardziej prości obywatele kraju niewiele wiedzieli o tych różnicach zdań w kierownictwie. Nie stanowiły one jednak tajemnicy dla wielu odpowiedzialnych pracowników, domyślali się ich również liczni dyplomaci zachodni, którzy snuli na ten temat rozmaite przypuszczenia.

dalej

Siergiej Małaszkin i odwiedziny u Mołotowa

Podobnie nieprawdziwe są wizerunki Stalina i Mołotowa w innych powieściach Stadniuka – Moskwa 41 i Moskwa 41-42. U Stadniuka Mołotow rozwiązuje niezwykle skomplikowane problemy międzynarodowe „jak rzeźbiarz uderzeniami młotka w dłuto odtłu- kuje zbędne odłamki marmuru, powoli, w upojeniu wyzwalając spod nich swoje dzieło”. Jego „dociekliwa myśl”, „intuicja” są niezmordowane, jego doświadczenie – ogromne. Pokonuje, nie bez wysiłku wprawdzie, „niezmierzony ocean trudności i niewiadomego” itp. itd. Cytowanie tego dalej, czytanie zresztą również, byłoby niezmiernie nużące.

dalej

Kaganowicz w latach wojny

Lata wojny z hitlerowskimi Niemcami były trudnym okresem dla wszystkich przywódców radzieckich. Lazar Kaganowicz odpowiadał przede wszystkim za sprawną pracę kolei, na której w warunkach wojny spoczywała szczególna odpowiedzialność. Kolej, która już dawniej była w Związku Radzieckim przeciążona, musiała w nowej sytuacji sprostać zadaniu przewiezienia ogromnej liczby transportów wojskowych oraz zapewnienia ewakuacji wielu tysięcy przedsiębiorstw na wschód. Kaganowicz nie wszedł w pierwszy skład Państwowego Komitetu Obrony, lecz wkrótce został dokooptowany wraz z Bułganinem, Mikojanem i Wozniesienskim.

dalej

Ostatnie lata życia

Michaił Susłow nie cieszył się dobrym zdrowiem. W młodości chorował na gruźlicę. W późniejszych latach zapadł na cukrzycę. W okresie pracy na Stawropolszczyinie i Litwie po burzliwej rozmowie z którymś z pracowników dostawał ataków przypominających atak epilepsji. W 1976 r. przeszedł zawał serca. Nie mógł już dużo pracować. Na żądanie lekarzy pracował nie więcej niż trzy – cztery godziny dziennie.

dalej

Istotne zmiany w sytuacji cerkwi – 1943 r. cz. II

Metropolita wskazał na konieczność szerokiego otwarcia świątyń, których liczba nie zaspokaja religijnych potrzeb narodu. Mówił o konieczności zwołania soboru i wyboru patriarchy. Oświadczył wreszcie, że niezbędne jest utworzenie nowych szkół duchownych, ponieważ cerkiew odczuwa brak kadr kapłańskich. W tym momencie Stalin przerwał nagle milczenie: «A dlaczego nie macie kadr? Gdzie się podziały?» – zapytał wyjmując z ust fajkę i patrząc badawczo na rozmówców. Aleksij i Nikołaj zmieszali się. Wszyscy wiedzieli, że «kadry» zostały zdziesiątkowane w obozach. Nie speszył się jednak metropolita Siergij… Starzec odpowiedział: «Nie mamy kadr z różnych powodów. Jeden z nich to ten, że my przygotowujemy kapłana, a on zostaje Marszałkiem Związku Radzieckiego». Na twarzy dyktatora pojawił się uśmiech zadowolenia. Powiedział:

dalej

Kaganowicz w niełasce

Na rynku zachodnim ukazują się od czasu do czasu książki o ludziach z najbliższego kręgu Stalina. Niestety są to niekiedy publikacje nieprawdziwe – o Beru, Litwinowie, Malenkowie. Również Kaganowicz nie należy do wyjątków. Niedawno jedno z wydawnictw amerykańskich opublikowało książkę pod szumnym tytułem Wilk z Kremla (The Wolf ofthe Kremlin), czyli Architekt władzy Stalina. Jest to „biografia” Kaganowicza, który, jeśli wierzyć autorowi, Stuartowi Kahanowi, podporządkował sobie całkowicie Stalina, następnie go „usunął” i postawił u władzy swojego przyjaciela, Nikitę Chruszczowa. Przypuszczam, że książka została napisana specjalnie na „zamówienie” jakichś kół antyżydowskich lub przeciwnie – syjonistycznych, aby dowieść, że w latach trzydziestych- -pięćdziesiątych w Związku Radzieckim rządził faktycznie jedyny Żyd w Biurze Politycznym, Lazar Kaganowicz. Fakty przeczą jednak tej wersji. Już pod koniec wojny wpływy Kaganowicza wśród najwyższego kierownictwa kraju i partii zaczęły się kurczyć. Wykonywał ważne zadania, lecz ogólne kierownictwo gospodarką wojenną w Radzie Ministrów i Państwowym Komitecie Obrony sprawował Nikołaj Wozniesienski, w partii zaś Gieorgij Malenkow. W latach 1945-1946 Wozniesienski przewodniczył często na posiedzeniach Rady Ministrów ZSRR. W hierarchii partyjno-państwowej nazwisko Kaganowicza znajdowało się w 1946 r. dopiero na dziewiątym miejscu, po Stalinie, Mołotowie, Berii, Żdanowie, Wozniesienskim, Kalininie i Woroszyłowie.

dalej

Kariera przy Stalinie – dalszy opis

W latach 1928-1929, już jako pełnoprawny członek Biura Politycznego, poparł bez wahań Stalina w walce z tak zwanym odchyleniem prawicowym. Kiedy usunięto kierownictwo moskiewskiej organizacji partyjnej, które sympatyzowało z „prawicowcami”, na jej czele stanął Mołotow, zachowując jednocześnie stanowisko jednego z sekretarzy KC WKP(b). Oschły, rzeczowy, jakby wyzbyty z emocji wykonywał bez słowa sprzeciwu każde polecenie Stalina. I Stalin docenił tę uległość. Po dymisji Aleksieja Rykowa zaproponował wybór Mołotowa na zwolnione stanowisko przewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych. Na posiedzeniu Komitetu Centralnego i Centralnej Komisji Kontroli WKP(b) w grudniu 1930 r. Mołotow wygłosił przemówienie, w którym powiedział między innymi:

dalej