Materiały z epoki brązu

Brąz używany był w Mezopotamii i Egipcie już wówczas, gdy Anglia trwała jeszcze w neolitycznym stadium cywilizacji (rys. 55), lecz około 2000-1800 lat p.n.e. przybyli morzem do Anglii najeźdźcy, zaopatrzeni w wykonane z brązu szable, sztylety, włócznie i miecze (rys. 39 i 51). Przynieśli też ze sobą dwa inne osiągnięcia kulturowe – sztukę przędzenia i tkania oraz znajomość podstaw metalurgii.

W Yorkshire, w kurhanie z epoki brązu znaleziono pozostałości płóciennego całunu, a w innych grobach z tego okresu natrafiono na kawałki materii wełnianej. W torfowisku w Danii zachowały się części odzieży, z wyraźnymi oznakami kroju i szycia. Oryginały oraz rekonstrukcja całości przedstawione są w książce She- teliga i Falka Scandinavian Archeology (Archeologia skandynawska).

Aczkolwiek naczynia z łupku ilastego i ozdoby z ga- gatu wyrabiane były przy użyciu pewnej formy koła tokarskiego, to naczynia gliniane wciąż wytwarzano ręcznie, była jednak większa ich rozmaitość, a zdobienia bogatsze. Przedmioty z brązu obejmowały broń (np. sztylety i miecze), ozdoby osobiste, takie jak bransolety, pierścienie, broszki itp., oraz duże, zakrzywione i wypolerowane rogi, służące jako maskotki . Uprząż końska i masywne koła (rys. 42) wskazują na początki pojazdów konnych, z których jednak żaden nie zachował się w Anglii w stanie nienaruszonym. Otwarte z przodu rydwany, używane przez ruchomą piechotę, opisane są przez Juliusza Cezara, te jednak datowane są na wczesną epokę żelaza. Niewątpliwie dwukołowe wózki i czterokołowe wozy były używane przed czasami wczesnej epoki żelaza, jednak czas ich wprowadzenia w Anglii w epoce brązu nie jest dokładnie ustalony. Dwa czterokołowe obrzędowe wozy z Dejbjoerg w Ju- tlandii – to chyba najlepsze ‚ wśród znanych przykładów pojazdów z epoki brązu. Na szczęście można było dokonać ich rekonstrukcji z połamanych kawałków, które zachowały się Rys_ 39 Miecz z brązu> w torfowisku, dokąd były strą- sztylet i grot włóczni cone. Warto podkreślić, że do orania używane były woły, a nie konie, prawdopodobnie dlatego, że zwierzęta te łatwiej było przyzwyczaić do chodzenia w zaprzęgu.

Oprócz wspomnianych wyżej bransolet z gagatu, w kurhanach z epoki brązu często znajdowano paciorki z gagatu, a czasem bursztynów i ciemnobrązowego lub czarnego szkła. W brytyjskich stanowiskach z epoki brązu występuje czasem złoto, lecz tylko jako dodatek zdobiący duńską uprząż koni, a złota peleryna obrzędowa z Mold w północnej Walii uważana jest obecnie za zabytek z czasów środkowej epoki brązu .

Tak więc okazuje się, że w epoce brązu do 14 materiałów dostępnych człowiekowi neolitycznemu doszło 9 nowych, a mianowicie: wełna, len, złoto, miedź, cyna, brąz, gagat, bursztyn i szkło, dając ogólną liczbę 23. Ludzie wczesnej epoki żelaza dodali tylko 5 nowych, czyli: żelazo, ołów, srebro, emalię i wosk, a na stosunkowo krótki okres (między połową epoki brązu a połową epoki żelaza, czyli 1200-250 lat p.n.e.) zaprzestali używać miedzi.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>