Kulturowa „gradacja” przedmiotów wytwarzanych przez człowieka

Zagadnienie to obejmuje wyniki dwóch doświadczeń, podjętych w formie statystycznie opracowanej oceny kulturowego rozwoju człowieka, przyjętej na podstawie: 1) złożoności przedmiotu wytworzonego przez człowieka i 2) stopnia wiedzy potrzebnej do wyprodukowania danego przedmiotu. Zdajemy sobie w pełni sprawę, że przegląd oparty na takich dowodach materialnych może dostarczyć informacji dotyczących jedynie tego określonego, wąskiego aspektu kultury człowieka. Wstępne testy odnośnie przedmiotów, którym przypisywano pewne znaczenie artystyczne lub wartości natury estetycznej, wykazały, iż ustalenie gradacji liczbowej nie jest możliwe, gdyż wysokość ocen wydanych przez różne osoby wykazywała ogromne różnice, a zawodowi krytycy artystyczni wyrażali wręcz krańcowo odmienne opinie na temat tego samego dzieła sztuki. Różniły się nie tylko opinie poszczególnych krytyków, zresztą niezależnie od ich wykształcenia, lecz także opinie przedstawicieli różnych pokoleń. Okazuje się więc, że styl dzieła sztuki nie może być przedmiotem pomiarów ilościowych. Z tej przyczyny dociekania nasze zostały ograniczone do pewnych aspektów materialnych danego przedmiotu, któ- 19C re – sądząc z doświadczeń uzyskanych we wstępnych badaniach – można uzyskać w formie liczbowej. za pomocą testów przeprowadzanych wśród współczesnych mężczyzn i kobiet o przeciętnym wykształceniu. Rzeczywiście było zdumiewające, jak bardzo zgod ne wydawali oni opinie: dlatego też (a także z uwagi na osiągnięcie niezwykle ciekawych i niespodziewanych wyników) włączyliśmy tu dane zebrane z tych doświadczeń.

Kulturowa „gradacja” przedmiotów wytwarzanych przez człowieka cz. II

Test polegał na ocenieniu 16 wytworzonych przez człowieka przedmiotów, o bardzo rozmaitym stopniu złożoności. Dla dwóch najbardziej złożonych przedmiotów wyznaczono wartość 100 punktów. Punkty poniżej 100 miały zostać przydzielone pozostałym 14 przedmiotom, po przeprowadzeniu porównania ich z tamtymi dwoma oraz biorąc pod uwagę dwa elementy: 1) złożoność danego przedmiotu, 2) zasób wiedzy, potrzebnej do wyprodukowania go. Położono przy tym nacisk na to, aby przedmioty były oceniane niezależnie od ewentualnie posiadanych wiadomości na temat ich wieku i w oderwaniu od społecznej wartości, jaką mogły przedstawiać dla ludzi, którzy je wytwarzali i używali. Każdy przedmiot należało rozważać jako całkowicie odizolowany, a sąd o nim musiał być wydany wyłącznie na podstawie dwóch wymienionych powyżej aspektów.

Szesnaście wybranych przedmiotów zostało uszeregowane w następującym porządku, a obok dodana była pusta kolumna do wpisywania ocen, czyli rang: działo przeciwlotnicze, automatyczne, kierowane za pomocą radaru, samolot ponaddźwiękowy o napędzie odrzutowym, sidła na zwierzęta, czyli pułapka, miecz żelazny (niestalowy) w emaliowanej pochwie, krzemienny tłuk pięściowy, surowy, ręcznej roboty dzban gliniany, rydwan o kołach ze szprychami, ciągnięty przez konie, sztylet z brązu, łuk i strzały, armata, proch i pocisk, tkanina’ wełniana tkana na krośnie, żaglowiec o pełnym osprzętowaniu, igła z kości w rzeźbionej kościanej szkatułce, okrycie z niegarbowanej skóry, topór z kamienia gładzonego z rękojeścią, włócznia z krzemiennym grotem.

Kulturowa „gradacja” przedmiotów wytwarzanych przez człowieka cz. III

Dwa pierwsze przedmioty oznaczone były wartością „100” i służyły jako standard porównawczy dla pozostałych czternastu. Test przeprowadzono z grupą studentów archeologii, oraz pojedynczymi osobami interesującymi się tym doświadczeniem.

Przy zestawieniu ocen trzydziestu dwóch studentów archeologii oraz trzydziestu innych osób, wyłoniły się dwa fakty: 1) rozbieżność opinii na temat każdego poszczególnego przedmiotu, określona różnymi liczbami przypisanymi mu, na ogół formowała się w przypuszczalną krzywą: 2) zgodność opinii studentów była analogiczna do zgodności opinii grupy pojedynczych osób. Można było tego oczekiwać, o ile oceny były czynione ściśle i wyłącznie z punktu widzenia dwóch aspektów – złożoności i wiedzy, zgodnie z postawionymi wymogami. W związku z tym przy obliczaniu ostatecznych wartości wzięto pod uwagę łącznie 62 wyniki.

Na tabeli III kolumny oznaczone nagłówkiem M wyszczególniają wszystkie oceny dokonane przez jedną lub więcej osób, biorących udział w ankiecie, odnośnie jakiegoś poszczególnego przedmiotu wskazanego w nagłówku kolumny. Obok w kolumnie N podana jest liczba osób, które wystawiły daną ocenę.

Należy podkreślić, że suma żadnej z kolumn N nie przekraczała liczby 62. Wynika to z tego, że niektórzy z uczestników nie zawsze zamieszczali oceny odnośnie wszystkich czternastu przedmiotów, a było także sześć „nieważnych” odpowiedzi, wynikłych w większości przypadków z niewłaściwego zrozumienia sensu kwestionariusza.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>