Homo sapiens (Wadjak), czyli Homo wadjakensis

Pod wieloma względami najbardziej interesujące wydają się być najmniej starożytne czaszki z Jawy. Szczątki neolityczne (lub być może mezolityczne) z okolic Wadjak, w centrum Jawy, przedstawiają sobą wiele ciekawych problemów. Niemal całkowicie kompletna czaszka, której brak jedynie żuchwy, znana jest jako Wadjak I (rys. 25) i z uwagi na szerokie sklepienie, takie jak w czaszkach współczesnych, przypomina raczej ludzi z Cró-Magnon, niż bardziej starodawnych mieszkańców Jawy. Objętość jej wynosi 1550 cm3, czyli trochę więcej, niż większości innych czaszek z czasów polodowcowych. Niestety, czaszka wypełniona jest bardzo ciężkim materiałem brekcji wapiennej i jak dotąd nie jest możliwe usunięcie go bez niebezpieczeństwa rozbicia czaszki. Czaszka jest dolichocefaliczna, a kości są bardziej skamieniałe, niż można by tego oczekiwać po stosunkowo młodym znalezisku – o ile oczywiście nie ma błędu w jego datowaniu. Dubois skłonny byl sądzić, że czaszka pochodzi nie z holocenu, lecz z plejstocenu, zgodnie jednak z opinią najbardziej współczesnych uczonych szczątki z Wadjak datują się z okresu nie starszego niż neolit. Cechy morfologiczne sugerują pokrewieństwo bliższe współczesnym Papuasom niż obecnej ludności Jawy, a ogólnie biorąc, czaszką uznano za protoaustraloidalną, na podstawie badań cechy tak ważnej, jaką jest luk ząbodołowy.

Szczątki Wadjak II obejmują głównie dużą część szczęki oraz większość żuchwy wraz z kilkoma luźno leżącymi zębami i fragmentami sklepienia. I właśnie przy badaniu łuku zębodołowego ujawniły się główne cechy prymitywne. Pomyślnie się składa, że w okazie Wadjak I zachował się ciąg zębów wystarczający do przeprowadzenia pomiarów kąta łuku zębodołowego. Wynosi on 24°, czyli że można go porównać do najstarszych wśród znanych żuchw ludzkich. Niemniej jednak obszar bródki jest stosunkowo współczesny.

W okazie Wadjak II zachowały się zęby trzonowe oraz wszystkie pierwsze przedtrzonowe, a kąt łuku zębodołowego określono na 28°. Te niskie wartości są zdumiewające, gdy porówna się je ze stosunkowo współczesnymi cechami czaszki. Z drugiej jednak strony, drugi i trzeci ząb trzonowy, szczególnie w okazie Wadjak II, są całkowicie zredukowane. Zarówno Boule, jak i Keith podkreślają morfologiczne podobieństwo pomiędzy silnymi prymitywnymi żuchwami ludzi z Wadjak a żuchwami obecnie żyjących tubylców australijskich. Porównują oni również te okazy do szczątków klasycznych ludzi neandertalskich. Przy sporządzaniu wykresu (rys. 53) pomiarów wskaźnika 12 w zasadzie łączą oni linią te dwa typy ludzi, mimo istniejącej między nimi luki, natomiast w odniesieniu do wskaźnika I3 ludzie ci zostają umieszczeni na gałęzi Homo sapiens. Ta ciekawa i niezwykła sytuacja omówiona jest w ostatnim rozdziale niniejszej książki.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>