Homo sapiens (Chelrńs Combę)

Wśród wielu szczątków neolitycznych, szkielety wykopane w skalnym schronieniu i grobie w Chelm’s Combę koło Wells w Somerset, należą do nielicznych, które nie były pochowane w podłużnych kurhanach. Szczątki te (rys. 26) obejmują czaszki oraz kości długie wraz z typowymi dla wczesnego neolitu wyrobami garncarskimi. Przeciętna objętość trzech czaszek wynosi 1533 cm3, czyli tyle samo, co u 25 czaszek neolitycznych, wymierzonych przez dra G. M. Moranta Są one dolichocefaliczne i niewiele różnią się od czaszek długogłowych ludzi z Aveline’s Hole. Żuchwy nie niu. Pomimo tej możliwości omyłek, małe wartości kryteriów dla bardziej zamierzchłych czasów i dla wcześniejszych form ludzkich będą dokładniejsze niż duże liczby, dotyczące materiałów i innych ‚kryteriów w czasach nowszych oraz bardziej współczesnych ludzi. Wspominaliśmy już o tym na s. 52, a w rozdziale V wyjaśnimy, że najmniejszej dokładności wymaga się, gdy liczba jest duża: dzięki temu możliwe jest graficzne ujęcie tego zagadnienia.

Jest oczywiste, że należy badać jakiś określony rejon lub kraj, istniały bowiem różnice poziomu osiągnięć kulturowych różnych ludów w różnych okolicach. Na przykład, jakiś wykres rozwój kulturowy/czas dotyczący ludów północno-zachodniej Europy będzie całkowicie odmienny od analogicznego wykresu dotyczącego tubylców australijskich. Dlatego też najpierw rozpatrzmy zagadnienie rozwoju kultury północno-zachodniej Europy, a następnie ze sporządzonym na ten temat wykresem porównamy wykresy dotyczące innych rejonów. Istnieje bowiem mniemanie, że ludy północno-zachodniej Europy wcześniej osiągnięły wyższy poziom rozwoju niż ludy innych rejonów.

Przy rozważaniu liczby różnorodnych materiałów będących do dyspozycji przedhistorycznych ludzi w Europie zdziwić może stwierdzenie, jak niewiele materiałów używano do czasów stosunkowo tak niedawnych, jak 3000-4000 lat p.n.e.: liczba różnych surowców, jaką dysponował nawet najbardziej cywilizowany lud z czasów wczesnej epoki żelaza (czyli kilkaset lat p.n.e.) dochodziła „zaledwie do 20. Najprościej więc chyba będzie zacząć od rozważań na temat tych ludzi z wczesnej epoki żelaza, a następnie, w miarę możliwości, rozpatrzyć zagadnienie, kiedy zostały wprowadzone poszczególne materiały, używane przez tych ludzi.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>