Homo sapiens (Chancelade)

Gdy pokrywa lodowa wreszcie ustąpiła z terenu Anglii, co miało miejsce przypuszczalnie około 25 000 lat temu, klimat w północno-zachodniej Europie musiał być bardzo podobny do panującego obecnie na Syberii, w Islandii, północnej Norwegii i Finlandii, oraz klimatu, który może zapanować za sto lat w Grenlandii, o ile trwać będzie w dalszym ciągu obecne tempo ocieplania się. Ten okres ostrego, lecz coraz łagodniejszego klimatu zaznaczył się wygaśnięciem mamuta i włochatego nosorożca, później zaś znikły z tego kraju również niedźwiedzie, renifery i Wilki, aczkolwiek wilki w Anglii, a renifery w Szkocji przetrwały aż do czasów rzymskich i saksońskich.

Ludzie, którzy zamieszkiwali w Anglii i północno- -zachodniej Europie bezpośrednio po ustąpieniu lodowca, różnili się od ludzi z Cró-Magnon i Combę Capelle, określanych często jako ludzie oryniaccy. Terminu tego używa się szczególnie w odniesieniu do typu, z którym powiązana jest kultura narzędzi krzemiennych. Kultury, które nastąpiły po oryniackiej, znane są jako solutrejska i magdaleńska.

Ludzkie szczątki szkieletowe są bardzo skąpe. Pod względem morfologicznym można je porównać do szczątków z Combę Capelle i wydaje się, że można je ograniczyć głównie do nizinnych terenów Węgier, Francji i Hiszpanii. Mniej lub więcej współczesny człowiekowi solutrejskiemu był lud magdaleński, jednak magdaleńska kultura „ostrzy” odmienna jest od krzemiennych „liściowatych” grotów człowieka solu- trejskiego. Długie magdaleńskie ostrza zostały pierwotnie zidentyfikowane w skalnym schronieniu w La Madeleine w Dordogne. Istnieje wiele ludzkich szczątków szkieletowych z północno-zachodniej Europy, skojarzonych z kulturą długich ostrzy – twórcę tej kultury obdarzono mianem „człowieka magdaleńskiego”. Szczegóły dotyczące kultury tych ludzi „wieku renifera”, jak często określa się owe czasy, omówione zostaną w rozdziale III. Człowiek magdaleński wykazuje pewne pokrewieństwo z dzisiejszym Eskimosem, zarówno pod względem wyglądu fizycznego, jak i zwyczajów kulturowych, chociaż z drugiej strony zachodzą między nimi wyraźne różnice. Typowa czaszka (rys. 22) znaleziona została w Chancelade w departamencie Dordogne, zaś inne okazy pochodzą z Duruthy (Landes), Placard (Charente), Laugerie-Basse i Cap Blanc (Dordogne) oraz z Oberkassel w Niemczech. Czaszki znalezione w Aveline’s Hole w Somerset w Anglii, pochodzą z późnego okresu magdaleńskiego i będą omówione poniżej.

Szkielet z Chancelade został odkryty w roku 18811. Jest oczywiste, że człowiek ten został pogrzebany, gdyż szkielet był skurczony i pokryty czerwoną ochrą, wedle zwyczaju pogrzebowego z paleolitu młodszego. Objętość czaszki została ustalona przez Keitha na 1530 cm3, a przez Pearsona na 1650 cm3, wobec czego na tabeli II uwzględniona została pojemność pośrednia, czyli 1590 cm3. Czaszka jest dolichocefa- liczna, o bardzo wysokim sklepieniu. Kości policzkowe są wystające, a żuchwa ma wystającą bródkę – cechy nierzadko spotykane u Eskimosów. Jednak duża objętość czaszki i stosunkowo długie kości nóg przypominają raczej człowieka oryniackiego.

Szczególnie interesująca jest żuchwa człowieka Chancelade. Z fotografii (którą zawdzięczamy uprzejmości profesora H. V. Vallois) jasno wynika, że kąt łuku zębodołowego stanowi wartość pośrednią (38°) między tymi wartościami u człowieka z Cró-Magnon i człowieka magdaleńskiego, dostarczając tym samym niezwykle ważnego i przełomowego punktu na wykresie czasu I4 (patrz tabela II i rys. 53).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>