Anastas Mikojan w ostatnich latach życia

W ostatnich latach życia Mikojan coraz mniej czasu poświęcał sprawom państwowym. Nie zabiegał o spotkanie z Breżniewem ani Kosyginem, ale nie odwiedził też ani razu Chru- szczowa, W 1967 r. zainteresował się losem historyka radzieckiego Aleksandra Niekricza, wydalonego z partii po ukazaniu się jego książki 1941 22 czerwca, którą wydano w 1965 r. za zgodą cenzury. Mikojan poprosił przyjaciół o udostępnienie mu książki i niektórych materiałów dotyczących autora. Wyraził zdziwienie z powodu wydalenia Niekricza z partii, lecz nie interweniował.

Mimo że Mikojan odszedł od władzy bez konfliktów i był nadal członkiem Komitetu Centralnego KPZR oraz Prezydium Rady Najwyższej ZSRR, pozbawiono go niespodziewanie niektórych przywilejów. Szczególnie boleśnie odczuł polecenie opuszczenia willi państwowej pod Moskwą. Był to duży dom, niemal posiadłość, w którym przed rewolucją mieszkał bogaty kupiec kaukaski, a po rewolucji Mikojan przeżył wraz z rodziną połowę życia. Zmniejszono też kilkakrotnie liczebność jego obsługi.

Jeszcze za czasów Chruszczowa wszyscy wysocy funkcjonariusze KC KPZR zostali „przypisani” do różnych podstawowych organizacji partyjnych. Mikojan figurował w ewidencji organizacji w fabryce „Krasnyj proletarij”. Zarówno poprzednio, jak i teraz uczęszczał regularnie na zebrania i konferencje partyjne, niekiedy przemawiał lub odpowiadał na wiele pytań. Przyjmował też często zaproszenia do podzielenia się wspomnieniami w innych organizacjach.

Pewnego razu, było to w 1 969 lub 1970 r., zaproszono mnie na zebranie do instytutu naukowego, którego dyrektorem był Piotr Kapica. Spodziewano się wystąpienia Mikojana. Sala była przepeł- niona, iecz powitano go bardziej niż chłodno. Wiele osób widziało w nim przede wszystkim współpracownika Stalina. Tylko jeden z obecnych zerwał się nagle i zaczął klaskać, ale nikt się nie przyłączył. Mikojan się nie zmieszał. Bez kartek, nie wchodząc na katedrę, opowiedział kilka interesujących epizodów z historii lat dwudziestych. Następnie przytoczył wiele przykładów bezmyślnych i okrutnych represji Stalina w stosunku do pracowników nauki i inteligencji technicznej, potępiając oczywiście te zbrodnie. Sala słuchała z coraz większą uwagą. Mówił o pewnych problemach handlu i zaopatrzenia w latach trzydziestych i w okresie wojny i przeszedł bez żadnych wstępów do historii kubańskiego kryzysu. Wówczas dowiedzieliśmy się po raz pierwszy o roli, jaką odegrał w zapobieżeniu konfliktowi, oraz o tym, jak niewiele dzieliło w tamtych dniach ZSRR i Stany Zjednoczone od straszliwej wojny. Na zakończenie zrelacjonował przebieg uroczystości pogrzebowych Kennedyego, w których uczestniczyli prawie wszyscy główni mężowie stanu świata zachodniego. Reprezentował w Waszyngtonie Związek Radziecki i prowadził z niektórymi politykami Zachodu nieoficjalne rozmowy. Po zakończeniu wspomnień odpowiadał zręcznie i dowcipnie na wiele pytań,, w tym także bardzo drażliwych. Gdy przewodniczący ogłosił zakończenie spotkania, sala wstała i urządziła Mikojanowi owację.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>