Monthly Archives Czerwiec 2017

Opozycja wobec kierownictwa Nikity Chruszczowa

Już pod koniec 1954 r. wpływy Chruszczowa w nowym kierownictwie kraju i partii stały się dominujące. Uległy zmianie nie tylko styl, ale i treść kierowania. W Prezydium KC PZPR toczyły się nieustannie dyskusje nad mnóstwem nowych inicjatyw i propozycji. Kierownicza rola Chruszczowa przejawiała się nie tylko w reali- zacji polityki wewnętrznej, ale i zagranicznej, co szczególnie drażniło Mołotowa, który pozostawał nadal ministrem spraw zagranicznych. Już przy omawianiu problemu zagospodarowania nieużytków Mołotow i Woroszyłow zgłosili zastrzeżenia. Krytykowali projekt uchwały w sprawie nowych zasad planowania w rolnictwie. Mołotow był też przeciwny bezwarunkowej rehabilitacji Josipa Broz-Tito, który pozostał dla niego jeśli nie „faszystą”, to w każdym razie „rewizjonistą” Dlatego rozmowy wstępne na temat normalizacji stosunków z Jugosławią prowadzone były poza Ministerstwem Spraw Zagranicznych i Mołotow nie brał udziału w podróży Chruszczowa i Bułganina do tego kraju. Przeszkadzał też w normalizacji stosunków z Japonią, a zwłaszcza w zawarciu traktatu państwowego z Austrią. Austria miała się stać krajem neutralnym, a neutralność tę miały zagwarantować specjalnym układem wielkie mocarstwa. Tymczasem znaczna część Austrii, łącznie z Wiedniem, znajdowała się jeszcze pod okupacją wojsk radzieckich. W tej sytuacji Mołotow uważał, że wycofując się z Austrii ZSRR posuwa się zbyt daleko w ustępstwach wobec „imperialistów”. Przywódca socjaldemokratów austriackich i przyszły kanclerz Austrii, Bruno Kreisky, opisuje w swych wspomnieniach, jak trudne były rozmowy na temat neutralizacji. Podczas jednego z ostatnich spotkań Mołotow powiedział przywódcom austriackim: „Przemyślcie raz jeszcze projekt układu. Oddamy wam pełnię władzy w kraju, wycofamy wojska radzieckie i zdemontujemy administrację radziecką. Będziecie całkowicie wolni i suwerenni. Chcemy tyko w jednej części kraju zaznaczyć swoją obecność”. W 1954 r. w Austrii stacjonowało 46 tysięcy żołnierzy radzieckich. Mołotow proponował wycofanie 41 tysięcy i pozostawienie tylko 5 tysięcy. Były oczywiście jeszcze inne problemy i gdyby decydujący głos należał do Mołotowa, w Austrii do dziś stacjonowałyby wojska radzieckie. Chruszczów i Bułganin poszli na koncesje i Mołotow musiał ustąpić. Nie uczestniczył też w podróży Chruszczowa i Bułganina do Indii i Birmy w 1955 r. Konserwatywne stanowisko Mołotowa w polityce zagranicznej zostało skrytykowane na plenum lipcowym Komitetu Centralnego w 1955 r.

dalej

Klęska grupy Mołotowa na plenum czerwcowym KC KPZR

Ogólnie jednak w ocenie Mołotowa polityka partii była zawsze słuszna i „wierna sztandarowi leninizmu”. Jednocześnie w ścisłej konspiracji trwały spotkania i rozmowy uczestników opozycji wobec Chruszczowa. Stanowisko pierwszego sekretarza KC zamierzano powierzyć Mołotowowi. Chruszczowa, jeśli zrezygnuje dobrowolnie z funkcji szefa partii, planowano powołać na stanowisko ministra rolnictwa lub jakieś inne. W razie odmowy podporządkowania się większości prezydium nie wyklu- czano możliwości jego aresztowania. Wydarzenia przybrały jednak inny obrót.

dalej

O pewnym moskiewskim matuzalu

W tym okresie centralny aparat KPR{b) znacznie się rozrósł, co w warunkach systemu jednopartyjnego było zjawiskiem naturalnym. Ponadto w marcu 1919 r. zmarł Jaków Swierdłow, który prawie jednoosobowo kierował dotychczas operatywnie aparatem partyjnym. Postanowiono utworzyć Sekretariat KC działający na zasadzie kolegialnej i w 1920 r. plenum Komitetu Centralnego wybrało na sekretarzy Nikołaja Krestińskiego, Jewgienija Preobrażeńskiego oraz Leonida Sieriebriakowa. Wszyscy byli zwolennikami Trockiego i po dyskusji o związkach zawodowych Lenin postanowił zmienić całkowicie skład sekretariatu. Udało się to przeprowadzić po X Zjeź- dzie KPR(b), na którym platforma Trockiego i jego grupa poniosły porażkę. Do nowego sekretariatu oraz w skład KC wybrano Wia-

dalej

Aktywny udział w masowych represjach cz. III

W naszej szatni zdziwiło mnie milczenie i poważna atmosfera, brak codziennych żartów i śmiechu. Rozebrałem się i skierowałem ze skrzypcami w ręce w stronę drzwi prowadzących do dużego korytarza.

dalej

Niepowodzenia wojsk radzieckich budziły irytację i gniew Stalina

Do wojny angażowano coraz to nowe dywizje radzieckie. Woro- szyłow osobiście kierował działaniami bojowymi, wyjeżdżając często na front. Jednakże każdy kilometr terytorium wydartego przeciwnikowi był dosłownie usłany ciałami żołnierzy zabitych lub zamarzniętych na śmierć. Rannych i tych, którzy poważnie ucierpieli wskutek mrozów, liczono najpierw w dziesiątki, a później prawdopodobnie w setki tysięcy. Zima 1939/1940 r. była niezwykle surowa, mrozy dochodziły niekiedy do 50 stopni. W takich warunkach bataliony łyżwiarzy fińskich były w stanie zatrzymać i rozbić dywizję Armii Czerwonej.

dalej

Ideologia w latach siedemdziesiątych cz. II

Susłow wyraźnie nie aprobował wzmagającej się tendencji rozbudzania nacjonalizmu rosyjskiego i linii czasopisma „Mołodaja Gwardija”. Kiedy jednak jeden z funkcjonariuszy aparatu KC KPZR, A. Jakowlew, opublikował w piśmie „Litieraturnaja gazieta” (15 listopada 1972 r.) obszerny artykuł Przeciwko antyhistoryzmowi, atakujący różne przejawy nacjonalizmu, materiał ten też nie przypadł Susłowowi do gustu z powodu jednoznaczności i ostrości ocen. Wiedział, że wyższym funkcjonariuszom aparatu KC piszą artykuły i przemówienia ich koledzy zajmujący niższe stanowiska, dlatego poprosił sekretarza, aby się dowiedział, kto pisał artykuł Jakowle- wowi. Następnego dnia sekretarz zameldował, że napisał go sam Jakowlew. „Cóż to on, Lenin?” – powiedział z rozdrażnieniem Susłow. I Jakowlewa wysłano na 10 lat jako ambasadora do Kanady.

dalej

Ludowy komisarz handlu i zaopatrzenia ZSRR cz. II

Stalin nie posłuchał jednak Mikojana i innych bardziej umiarkowanych członków kierownictwa. Zdecydował się na użycie środków nadzwyczajnych w stosunku do kułaków i podstawowej części chłopów, co doprowadziło w krótkim czasie do polityki przymusowej „powszechnej” kolektywizacji i do ekspropriacji, wysiedlenia i likwidacji kułactwa. Polityka ta spotkała się ze sprzeciwem nie tylko wielu członków Komitetu Centralnego, lecz także Biura Politycznego, między innymi Nikołaja Bucharina, Aleksieja Rykowa, Michaiła Tomskiego i Nikołaja Ugłanowa. Mikojan nie znalazł się jednak wśród uczestników tak zwanego odchylenia „prawicowego”. Można wątpić, czy solidaryzował się z nową polityką Stalina, która miała katastrofalne konsekwencje dla wsi, łącznie z chlebodajnym Krajem Północnokaukaskim. A mimo to stanął po jego stronie.

dalej

Antysemita Kaganowicz

Lecz i w Moskwie jego sytuacja stawała się coraz trudniejsza. Przybierała na sile osławiona kampania przeciwko „oderwanym od narodu kosmopolitom”, wymierzona w pracowników sfery ideologii i kultury narodowości żydowskiej. Żydów usuwano z aparatu partyjnego i państwowego, nie przyjmowano do służby dyplomatycznej i do pracy w organach bezpieczeństwa, ograniczano ich nabór do instytutów szkolących kadry dla przemysłu zbrojeniowego i najważniejszych gałęzi nauki. Nie przyjmowano Żydów do szkół i uczelni wojskowych oraz do szkół partyjnych. Dokonano masowych aresztowań wśród inteligencji żydowskiej.

dalej

Malenkow w latach wojny

Gdy wybucha Wojna Narodowa, Malenkow, ku zdumieniu wielu obserwatorów, wszedł w pierwszy skład Państwowego Komitetu Obrony, mimo że nie był wówczas jeszcze pełnoprawnym członkiem Biura Politycznego. W pierwszych dwóch latach wojny wyjeżdżał na czele komisji specjalnych na niektóre zagrożone odcinki frontu. W sierpniu 1941 r. przebywał w Leningradzie, jesienią tegoż roku na froncie pod Moskwą. W sierpniu 1942 r. jako członek Państwowego Komitetu Obrony przybył do Stalingradu, aby pomóc w organizacji obrony miasta.

dalej

Mołotow podczas II wojny światowej

W rzeczywistości Mołotow zajmował się w Państwowym Komitecie Obrony ściśle wojskowymi sprawami tylko raz. Po przełamaniu przez Niemców frontu w październiku 1941 r. i okrążeniu pod Wiaźmą dużego zgrupowania armii radzieckich udali się do Gżatska i Możajska członkowie Państwowego Komitetu Obrony, Mołotow i Woroszyłow. Stalin był bliski paniki i nie do końca dowierzał jeszcze wojskowym. Na jego polecenie Mołotow i Woroszyłow mieli się dokładnie zapoznać z sytuacją operacyjną i zalecić środki mające zlokalizować niemiecki wyłom zagrażajęcy bezpośrednio Moskwie. Z Mołotowa nie było wielkiego pożytku. Konkretne propozycje zgło- siła grupa oficerów Sztabu Generalnego na czele z Aleksandrem Wasilewskim.

dalej

Arnszot Kolman – ciąg dalszy

W tym przypadku Kolman niewątpliwie upiększa wizerunek Kaganowicza z połowy lat trzydziestych. Rzecz jasna Kaganowicz zachowywał się zupełnie inaczej w stosunku do niektórych odpowiedzialnych pracowników komitetu miejskiego i obwodowego partii, a tym bardziej na posiedzeniach sekretariatu i egzekutywy Komitetu Moskiewskiego, niż wobec pracowników i organizacji niższego szczebla. Brutalność i okrucieństwo ujawnił wystarczająco dobitnie w czasie kolektywizacji, o czym już była mowa.

dalej

Kariera przy Leninie – dalszy opis

W wyniku aresztowań i emigracji wielu przywódców nie tylko organizacja petersburska, ale cała partia bolszewików w Rosji pozbawiona była na początku wojny kierownictwa. Dopiero jesienią 1915 r. powstało w Piotrogrodzie pod kierownictwem Aleksandra Szlapnikowa Biuro Rosyjskie KC, do którego wszedł 25-letni Moło- tow. Zrozumiałe, że w pierwszych dniach rewolucji lutowej okazał się postacią znaczącą. W marcu 1917 r. znajdował się w rozszerzonym składzie Komitetu Centralnego, w redakcji „Prawdy” i Komitecie Wykonawczym Rady Piotrogrodzkiej.

dalej

Człowiek bez biografii

O Malenkowie trudno jest pisać najkrótszy nawet esej. Było to funkcjonariusz wydziałów specjalnych i tajnych gabinetów. Nie miał własnego oblicza, a nawet własnego stylu. Był narzędziem Stalina, a jego ogromna władza stanowiła jedynie przedłużenie władzy „wodza”. I kiedy Stalin zmarł, Malenkow zdołał się utrzymać u steru kraju i partii tylko niewiele ponad rok. Spuścizna Stalina okazała się dla niego za ciężkim brzemieniem, którego nie zdołał udźwignąć na zbyt wątłych, jak się okazało, barkach.

dalej