Monthly Archives Listopad 2015

Osady zalegające na południowym zboczu Brean Down

Jako przykład zwykłego osadu lądówe- g o może posłużyć jama piaskowa w Mauer (rys. 49), skąd pochodzi żuchwa człowieka z Heidelbergu- Zagadnienie to jest dosyć skomplikowane. Interpretacja klimatu jest mniej lub więcej prosta, natomiast rozmieszczenie zimnych faz w czterech głównych zlodowaceniach i ich podokresach było i jest jeszcze ciągle zagadnieniem kontrowersyjnym. Przekrój ma ponad 25 m grubości. Górna część – około 5,5 m grubości – obejmuje trzy pokłady młodszego lessu, rozdzielone śladami powierzchni wietrzenia. Młodszy less – to nawiana glinka osadowa, charakterystyczna dla zamieci i zadymek panujących w epoce lodowcowej. Występują tu skąpe ilości kości zwierzęcych, natomiast typowe dla ostatniego okresu zlodowacenia (Würm) są muszle i kości niektórych gryzoni. Dlatego też logicznie, a przypuszczalnie i prawidłowo będzie przyjąć, że trzy wyraźne pokłady reprezentują trzy fazy zimna tego okresu (pierwotnie najniższy pokład klasyfikowany był jako górny poziom starszego lessu). Pod najniższą zwietrzałą powierzchnią młodszego lessu występuje pięciometrowa warstwa starszego lessu, rozdzielona powierzchnią wietrzenia. Te osady starszego lessu przykrywa rzeczny i słabo otoczony żwir, charakterystyczny dla warunków soliflukcji. Starszy less i podstawowe żwiry są na ogół uważane za współczesne fazom Riss, czyli trzeciego głównego zlodowacenia. Wreszcie te osady lessu pokrywają około piętnastometrową warstwę piasków – piasków w Mauer – na spodzie których odkryta została żuchwa z Heidelbergu. Brak jest dowodów zimnego klimatu w tych piaskach, dlatego zostały one zakwalifikowane jako przynależne do długiego okresu międzylodowcowego Mindel-Riss. Tak więc żuchwa heidelbergska należała do człowieka, który żył tu po drugim (Mindel) zlodowaceniu, czyli przypuszczalnie 400 000 lat temu (patrz rys. 46 i 47), bardziej realne jednak wydaje się ustalenie tej daty na 350 000 lat temu.

dalej

Pokłady węgla drzewnego i zwęglone kości

Chociaż z oczywistych przyczyn brak jest bezpośrednich dowodów, że człowiek już 350 000 lat temu obrabiał i używał drewna, to jednak jest wysoce prawdopodobne, że zaczął on korzystać z zaostrzonych drągów, gdy tylko posiadł umiejętność posługiwania się kamiennym toporkiem. Takie kamienne topory z Afryki i Jawy mogły być również dobrze używane do rąbania i obciosywania drzewa, jak i do dzielenia mięsa lub obciągania zwierząt ze skóry.

dalej

Okres zlodowacenia

Wysnuto ogólny wniosek, że w okresie zlodowacenia następuje podniesienie nabrzeży, czyli obniżenie się poziomu morza, a wybrzeże staje się zamieszkałe przez ludzi i zwierzęta. Z tego wynika, że wycofanie i zakuwanie wody z morza w formujący się lodowiec – w związku z czym obniża się poziom morza – następuje w sposób bardziej wydatny niż obniżenie się poziomu morza przez ciężar lodu uciskający ląd. Między tymi dwoma faktami istnieje również związek czasowy. Komplikacje i trudności całego zagadnienia związku między okresami zlodowacenia a powstawaniem naniesionych nabrzeży – czyli problemu eustazji i izostazji – można ocenić jedynie przez dokładne badanie wielu miejscowości, a takie prace badawcze są w początkowym stadium.

dalej

Datowanie szczątków powiązanych cz. II

Możemy rozważyć, na przykład, jedne z najwcześniejszych znanych skamieniałości – trylobity (patrz notka na s. 208). Można je znaleźć w większości starszych skał, od kambru po wczesny perm. Żyły one w morzach od zlodowacenia sprzed 450 milionów lat do przedostatniego zlodowacenia, które miało miejsce ponad 200 milionów lat temu – czyli w ciągu około 250 milionów lat (rys. 45). Następnie w okresie karboń- skim, około 225 milionów lat temu, pojawiły się skrzydlate owady, a w późnej jurze, około 130 milionów lat temu – ptaki, fruwające w odróżnieniu od gadów. Prymitywne małpy człekokształtne pojawiły się zaledwie 20-30 milionów lat temu, w okresie późnego miocenu. Stopniowo, bardzo powoli, rozwijały się one w małpoludy, których szczątki można spotkać jeszcze w pliocenie . Najwcześniejsze z dotychczas rozpoznanych to Australopithecinae, o których już była mowa.

dalej