Monthly Archives Wrzesień 2015

W „antypartyjnej” grupie – kontynuacja

Kaganowicz stanowczo protestował przeciwko zamierzonemu przez Chruszczowa poinformowaniu delegatów na XX Zjazd KPZR o zbrodniach Stalina. Gdy padła propozycja udzielenia głosu na zjeź- dzie kilku starym bolszewikom, którzy powrócili z obozów, zawołał: „I ci byli katorżnicy będą nas sądzić?!”. W swoim przemówieniu na zjeździe zmuszony był jednak powiedzieć mimochodem kilka słów o „szkodliwości” kultu jednostki. Chruszczów przełamał opory i wygłosił pod koniec zjazdu swój słynny tajny referat.

dalej

Woroszyłow wyjeżdżał kilkakrotnie za granicę

Na urządzanych tam rautach nie tańczył, po prostu nie umiał. Oficer, który nie umie tańczyć, budził na Zachodzie zdumienie. Z jego inicjatywy wprowadzono dla dowódców w licznych Domach Armii Czerwonej, które powstawały we wszystkich prawie dużych miastach, i w klubach oficerskich w osiedlach wojskowych naukę nowoczesnych tańców europejskich, tak pogardzanych przez młodzież komsomolską w latach dwudziestych.

dalej

Woroszyłow i pierwsze lata po wojnie cz. II

Najczęściej ingerował Woroszyłow w sprawy muzyki, w pracę Związku Kompozytorów, oper, teatrów muzycznych. Miał pewne zdolności muzyczne, dobrze znał ukraińskie pieśni ludowe i lubił śpiewy chóralne. Wystarczyło to widocznie, aby poczuł się takim samym „specjalistą” w dziedzinie muzyki, za jakiego się uważał Andriej Żdanow. Ze śmiertelną powagą udzielał najrozmaitszych wskazówek wielu kompozytorom i wykonawcom. Pewien znany artysta opowiadał Dmitrijowi Szostakowiczowi, jak kiedyś śpiewał razem ze Stalinem, Woroszyłowem i Żdanowem. Było to po jakimś przyjęciu. Soliści z Teatru Wielkiego akompaniowali „wodzom” w śpiewie, Stalin dyrygował, przecież i w tym wypadku nie mógł dopuścić, aby komenderował ktoś inny. Wszyscy byli, oczywiście, mocno pijani.

dalej

Na czele największych obwodów RFSRR

Po powrocie do Baku Mikojan stanął na czele podziemnej organizacji bolszewickiej. Jesienią 1919 r. udał się do Moskwy z informacją o sytuacji na Kaukazie. Zawarł wówczas znajomość z Siergiejem Kirowem, Sergo Ordżonikidze, Walerianem Kujbyszewem, Michaiłem Frunze, Józefem Stalinem, Jeleną Stasową, Włodzimierzem Leninem. Został wybrany w skład Ogólnorosyjskiego Centralnego Komitetu Wykonawczego. Wiosną 1920 r. oddziały Armii Czerwonej weszły do Baku i proklamowano tam władzę radziecką. Mikojan nie pozostał jednak długo na Kaukazie. Niespodziewanie został wezwany do Moskwy i skierowany z mandatem KC KPR(b) do pracy w Niżnonowogrodzkim Komitecie Gubernialnym partii. Miejscowi przywódcy przyjęli dwudziestopięcioletniego Kaukaz- czyka nieufnie. Sytuacja w mieście i guberni była krytyczna. W nękanym głodem i chłodem pięćdziesięciotysięcznym garnizonie panowało wzburzenie, niezadowolenie ogarnęło nie tylko chłopów, lecz także robotników pozbawionych od wielu miesięcy poborów.

dalej

Praca w KC WKP – Susłow cz. II

„Nie ulega wątpliwości – oświadczył – że do rozpowszechnienia dogmatyzmu i doktrynerstwa przyczynił się w znacznym stopniu kult jednostki. Zwolennicy kultu jednostki przypisywali rozwój teorii marksistowskiej tylko poszczególnym jednostkom i na nich się całkowicie opierali. Wszyscy zaś pozostali śmiertelnicy powinni jakoby jedynie przyswajać sobie i popularyzować to, co stworzą te poszczególne jednostki. W ten sposób ignorowano rolę kolektywnej myśli naszej partii i rolę bratnich partii w rozwoju teorii rewolucyjnej, rolę kolektywnego doświadczenia mas ludowych”.

dalej

Samuel Mikunis i spotkanie z Mołotowem

Sprawę jej aresztowania omawiano na posiedzeniu Biura Politycznego. Beria zreferował materiały swego resortu i wszyscy członkowie przegłosowali aresztowanie Żemczużyny. Mołotow wstrzymał się od głosu, ale nie próbował odpierać zarzutów. W nocy, po powrocie do domu, poinformował żonę o uchwale Biura Politycznego i o czekającym ją aresztowaniu.

dalej

Pierwsze trzydzieści lat Susłowa – dalszy opis

Zagadnienia ekonomii, ekonomii politycznej, a ściślej ekonomiki okresu przejściowego stanowiły w latach dwudziestych główny temat dyskusji wewnątrzpartyjnych. Z życiorysu Susłowa wynika, że zwalczał aktywnie poglądy opozycji „lewicowej”, jak i „prawicowej”. Wkrótce młody „czerwony profesor” zaczął wykładać ekonomię polityczną na Uniwersytecie Moskiewskim i w Akademii Przemysłowej, w której studiował właśnie w latach 1929-1930 Chruszczów. Między studentami, którzy dostali się na uczelnię wprost z aktywnej pracy partyjnej, a wykładowcami panowały wówczas zupełnie inne stosunki niż dziś. Ponadto Chruszczowa wybrano na sekretarza organizacji partyjnej w Akademii Przemysłowej. Dlatego można z całą pewnością założyć, że Chruszczów i Susłow znali się już w owym czasie, nie zawarli jednak jeszcze bliższej znajomości. Doszło do tego dopiero w latach czterdziestych.

dalej

Woroszyłow w latach trzydziestych

Pod koniec lat dwudziestych Woroszyłow zachował jeszcze cechy samodzielnej osobowości. W latach 1928-1929, kiedy Stalin rozwinął natarcie na chłopstwo, Woroszyłow na posiedzeniu Biura Politycznego zgłaszał wątpliwości odnośnie do takiej polityki. Obawiał się, że niezadowolenie chłopów odbije się negatywnie na zdolności bojowej Armii Czerwonej, sformowanej przede wszystkim z młodzieży wiejskiej. Pogłoski o tych zastrzeżeniach były tak wyolbrzymione, że przebywający na zesłaniu Lew Trocki pisał w niektórych listach o możliwości powstania chłopów pod wodzą Woroszyłowa i Budionnego przeciwko Stalinowi.

dalej

Mołotow i porozumienie z Niemcami

W imieniu Związku Radzieckiego układ podpisał, jak wiadomo, Mołotow, dlatego nazwano go nieoficjalnie „paktem Mołotow-Rib- bentrop”. Podpisano jednocześnie kilka tajnych załączników do układu. Po wojnie zostały one opublikowane na Zachodzie, lecz dotychczas nie ogłoszono ich w ZSRR.

dalej

Krytyka Woroszyłowa

Na następnym posiedzeniu zjazdu Nikita Chruszczów, podsumowując dyskusję, potępił wprawdzie Woroszyłowa, lecz zaapelował o okazanie mu wielkoduszości. Powiedział między innymi:

dalej

Moskwianie i ich nastawienie do Mołotowa

Najczęściej jednak moskwianie przechodzili obok Mołotowa obojętnie. Ludzie młodzi po prostu go nie poznawali, nie widzieli przecież jego portretów w prasie. Starsi mówili potem znajomym: „Wiecie, spotkałem wczoraj Mołotowa. Bardzo stary, ale trzyma się dobrze. I nikt go nie pilnuje”.

dalej

Przejście do pracy gospodarczej – kontynuacja

Centralnym epizodem tego utworu jest nieoczekiwany telefon Kaganowicza, już nad ranem, do Lewina, naczelnika odległej stacji Krasnyj Pieriegon:

dalej

Mikojan w latach terroru

W 1935 r. wybrano Mikojana na pełnoprawnego członka Biura Politycznego, a w 1937 r. został mianowany zastępcą przewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych ZSRR. Niektórzy z bliskich przyjaciół i krewnych Mikojana usiłują do tej pory przekonywać, że nie brał on udziału w represjach i terrorze lat trzydziestych, chociaż nie protestował otwarcie przeciwko nim. Niestety, opinie te nie odpowiadają rzeczywistości. To prawda, że nie był on nigdy tak aktywny i agresywny jak Kaganowicz, lecz jako członek Biura Politycznego nie mógł całkowicie uchylić się od udziału w represjach. Po pierwsze jako członek tego organu musiał brać na siebie część odpowiedzialności za wszystkie decyzje Biura Politycznego związane z represjami. Na wielu sporządzanych przez Jeżowa listach ludzi przeznaczonych do „likwidacji” Stalin nie ograniczał się do złożenia własnego podpisu, lecz dawał je również innym członkom Biura Politycznego. Po drugie, każdy komisarz ludowy musiał wówczas sankcjonować aresztowania pracowników zajmujących kierownicze stanowiska w jego resorcie. Trudno przypuszczać, że Mikojan nie wiedział o aresztowaniu wielu znanych osób ze sfery handlu i przemysłu spożywczego. Sergo Ordżonikidze, który usiłował bronić swych podwładnych, został już na początku 1937 r. doprowadzony do samobójstwa. Mikojan był przyjacielem Ordżonikidze i najmłodszemu ze swych pięciu synów nadał imię Sergo. Przemawiając po dwudziestu latach na zebraniu partyjnym w fabryce „Krasnyj proletarij” opowiadał, że wkrótce po śmierci Ordżonikidze wezwał go do siebie Stalin i powiedział z nutą groźby w głosie: „Historia okoliczności rozstrzelania 26 komisarzy bakij- skich i fakt, że tylko jeden z nich, Mikojan, pozostał przy życiu, jest mętna i zagmatwana. A ty, Anastasie, nie nakłaniałeś nas nigdy do jej rozwikłania”.

dalej

Od Plenum Czerwcowego do XXII Zjazdu KPZR

Na plenum czerwcowym KC KPZR, podobnie jak na poprzedzającym je posiedzeniu Prezydium KC, Mikojan stał niewzruszenie po stronie Nikity Chruszczowa. Na samym tylko plenum przemawiał dwukrotnie i za każdym razem mówił ponad godzinę. Spośród członków stalinowskiego Biura Politycznego tylko on w istocie poparł Chruszczowa.

dalej