Monthly Archives Sierpień 2015

Anastas Mikojan w ostatnich latach życia cz. II

W połowie lat sześćdziesiątych zaczął pisać wspomnienia. Fragmenty zamieszczało czasopismo „Junost”‚. Potem ukazały się książki: Myśli i wspomnienia o Leninie (1970), Droga walki (1971), Na początku lat dwudziestych (1975).

dalej

Woroszyłow i Kwatera Główna

10 września Stalin podjął decyzję o odwołaniu Woroszyłowa i wyznaczył na jego miejsce generała ar mi i i Żukowa, który odleciał bezzwłocznie do Leningradu i wprost z lotniska przyjechał do Smolnego. Wiózł z sobą krótki list Stalina do Woroszyłowa: „Przekażcie dowództwo frontu Żukowowi i wracajcie natychmiast do Moskwy”.

dalej

Kaganowicz w niełasce cz. II

W 1947 r. Stalin skierował Kaganowicza na Ukrainę jako pierwszego sekretarza KC KP(b)U, Wskutek wielkiej suszy republika nie wykonała w 1946 r. planu dostaw zbóż i Stalin był niezadowolony z Chruszczowa, który już dziewiąty rok stał na czele partii ukraińskiej. Przeniesienie do Kijowa oznaczało jednak dla Kaganowicza wyraźną degradację i pracował tam bez dawnej energii. Ponadto Chruszczów nie został zwolniony z obowiązku pracy na Ukrainie, pozostał na stanowisku przewodniczącego Rady Ministrów USRR. W latach trzydziestych w Moskwie Chruszczów skłonny był mówić: „Tak jest. Łazarze Moisiejewiczu”, „Słucham uważnie. Łazarze Moisiejewiczu”, teraz natomiast dochodziło między nimi często do konfliktów, Kaganowicz poświęcał niewiele czasu rolnictwu, ale za to często uciekał się do rozpętywania dobrze mu znanej hecy walki z „nacjonalizmem”, tasował kadry, usuwając niejednokrotnie dobrych i wartościowych pracowników. O wiele bardziej niż Kaganowicz pomogły Ukrainie obfite wiosenne deszcze, które zapewniły w 1947 r. w republice wysokie piony. Nie mając tym razem specjalnych pełnomocnictw, Kaganowicz słał często do Stalina notatki, nie pokazując ich uprzednio Chruszczowowi. Stalin zażądał jednak, aby notatki te podpisywał również Chruszczów, co oznaczało jawne wotum nieufności wobec Kaganowicza. Wkrótce stało się jasne, że z jego pobytu na Ukrainie nie ma żadnego pożytku. Chruszczów miał tam znacznie większe wpływy, gdy tymczasem za Kaganowi- czem ciągnęła się nie najlepsza opinia jeszcze z połowy lat dwudziestych. Pod koniec 1947 r. Kaganowicz wrócił do Moskwy i przystąpił do pracy w Radzie Ministrów ZSRR.

dalej

Aktywny udział w masowych represjach

Po opisanym wyżej zdarzeniu Mołotow zaniechał sprzeciwów wobec masowych represji, co więcej, brał czynny udział w urzeczywistnianiu terroru w latach 1937-1938. Spośród 25 członków Rady Komisarzy Ludowych ZSRR z 1935 r. nie zamordowano w latach represji jedynie Anastasa- Mikojana, Klimenta Woroszyłowa, Lazara Kaganowicza, Maksima Litwinowa i samego Mołotowa. Spośród 28 osób stanowiących Radę Komisarzy Ludowych na początku 1938 r. represjonowano wkrótce 20. Mołotow nie był biernym obserwatorem tej okropnej „maszynki do mielenia mięsa”. Pomagał czynnie Stalinowi, Jeżowowi i Berii kręcić jej korbę. To on wygłosił na lutowo-marcowym plenum KC obszerny referat. Wzywał w nim całą partię do wzmożenia walki ze „szkodnikami”, którzy noszą w kieszeni legitymację partyjną i najgłośniej krzyczą, że bronią interesów i linii partii. Referat wydano w osobnej broszurze pod tytułem Nauki szkodnictwa, dv, ‚”rę/7 i szpiegostwa japońsko-niemieckich agentów trockistowskich.

dalej

W latach trzydziestych

W latach 1933-1934 Susłow przewodniczył komisjom, które przeprowadzały czystki w obwodach uralskim i czernihow- skim. W skali kraju czystką tą kierował Kaganowicz, który w owym czasie stał na czele Centralnej Komisji Kontroli i zwrócił bez wątpienia uwagę na gorliwego pracownika swego aparatu.

dalej

Woroszyłow i pierwsze lata po wojnie

Po wojnie Woroszyłow prawie całkowicie odszedł od spraw wojskowych. Jako członek Biura Politycznego i Biura Rady Ministrów ZSRR otrzymał nowe zadanie – stanął na czele rozmaitych urzędów zajmujących się kulturą. Trzeba powiedzieć, że już przed wojną „patronował” niekiedy kulturze. Na przykład korespondował z llją Riepinem. Stalinowi bardzo zależało na tym, żeby wielki malarz rosyjski powrócił do ojczyzny.

dalej

Skład Sekretariatu KC i Biura Prezydium

Tymczasem inni literaturoznawcy, którzy zajęli się tym problemem, odkryli z pewnym zażenowaniem, że definicja Malenkowa pokrywa się niemal dosłownie z określeniem zawartym w artykule Typowe z pierwszego wydania „Encyklopedii literackiej”. Artykuł był podpisany pseudonimem P. Michajłow, lecz w rzeczywistości wyszedł spod pióra pisarza D. Światopołka-Mirskiego, represjonowanego w latach trzydziestych i zmarłego w obozie.

dalej

Woroszyłow – zawodowy rewolucjonista cz. II

Rewolucja 1905-1907 roku zakończyła się klęską. Lugańska organizacja bolszewicka została rozbita. Woroszyłowa aresztowano i zesłano do guberni archangielskiej, skąd zbiegł na południe, do

dalej

Referat Mołotowa

Na tej podstawie Mołotow szydził z Anglii i Francji, które oświadczyły, że celem wypowiedzianej przez nie wojny jest „likwidacja hitleryzmu”. Naturalnie już po dwóch latach słowa te zostały całkowicie puszczone w niepamięć, ponieważ również Związek Radziecki zmuszony był toczyć nie tylko Wojnę Narodową, ale także walkę o likwidację hitleryzmu i faszyzmu. Taki cel jednoznacznie ogłosił Stalin. W innej części referatu Mołotow pozwolił sobie na obraźliwe wypowiedzi o Polsce i państwie polskim. Mówił on:

dalej

Kryzys kubański

W końcu 1962 r. Mikojan odegrał swą najważniejszą „rolę” w dyplomacji światowej. Działo się to w dniach kryzysu karaibskiego czy kubańskiego, kiedy wojna między ZSRR i Stanami Zjednoczonymi wisiała przez kilka dni na włosku. W całym okresie powojennym świat nie przeżywał groźniejszego kryzysu.

dalej

Przewodniczący Prezydium Rady Najwyższej ZSRR

W 1963 r. Leonid Breżniew został drugim sekretarzem KC KPZR. Wyłoniła się kwestia wyboru nowego przewodniczącego Prezydium Rady Najwyższej ZSRR. W lipcu 1964 r. wybrano na to stanowisko Anastasa Mikojana. W sierpniu podpisał on dekret o rehabilitacji Niemców Powołża i innych osób narodowości niemieckiej, bezprawnie skazanych i deportowanych do wschodnich regionów ZSRR jeszcze w 1942 r. Nie przywrócono jednak na Powołżu Niemieckiego Obwodu Autonomicznego i nie rozwiązano wielu problemów narodowościowych Niemców radzieckich.

dalej

Trudne lata powojenne – dalszy opis

Mówiliśmy już o stalinowskich obiadach i kolacjach. Po wojnie Stalin zapraszał często do swojej willi członków Biura Politycznego, niektórych ministrów i wojskowych na kolację, która kończyła się zwykle projekcją filmu. Było to prawie zawsze wyłącznie męskie towarzystwo. Żona Stalina popełniła samobójstwo jeszcze w 1932 r. i po tym fakcie nie wstąpił on w związek małżeński. Członkowie Biura Politycznego również przyjeżdżali do niego bez żon. Niekiedy w wieczorach tych uczestniczyła tylko córka Stalina, Swietłana. Stalin uruchamiał często patefon, nastawiał płytę i zachęcał obecnych do tańca. Wszyscy tańczyli źle, nie mogli jednak odmówić, tym bardziej że i on czasem tańczył. Jedynym człowiekiem umiejącym tańczyć był Mikojan, który jednak niezależnie od muzyki wykonywał tylko kaukaskie tańce ludowe.

dalej

Susłow był na Litwie emisariuszem Stalina

Jak wiadomo, po wycofaniu się Niemców z Litwy nowa władza napotkała zacięty opór, który przerodził się w długotrwałą i okrutną wojnę partyzancką. Była to w istocie prawdziwa wojna domowa, w której część ludności litewskiej poparła Armię Czerwoną, druga zaś wystąpiła przeciwko niej z bronią w ręku. Skład partyzanckich oddziałów „leśnych braci” był różnorodny. Znaleźli się w nich ludzie, którzy współpracowali z’okupantami, bogaci chłopi, dzieci burżuazji litewskiej. Ale było też niemało prostych Litwinów walczących o całkowitą niezawisłość ojczyzny. Walka była niezwykle ciężka i krwawa. Znaczną część mieszkańców republiki po prostu deportowano na Syberię. Z miast wysiedlano przedstawicieli burżuazji i innych klas „obcych”, członków byłej administracji litewskiej, przywódców partii narodowych. Ze wsi usuwano chłopów oskarżonych o udzielanie pomocy „leśnym braciom”. Minęły całe dwa lata działań wojennych, zanim ruch partyzancki został zlikwidowany. Walka ta, nacechowana z obu stron okrucieństwem i prowadzona z użyciem masowej przemocy, pozostawiła trwały ślad w świadomości narodu litewskiego.

dalej

Rola Mikojana w dniach kubańskiego kryzysu

Wkrótce rakiety i bombowce radzieckie zostały zdemontowane i wywiezone z Kuby, przy czym specjalistom amerykańskim i ekspertom ONZ umożliwiono oglgdziny statków wywożących radziecką broń. Kryzys został zlikwidowany kosztem minimalnego szwanku na prestiżu ZSRR. Stosunki migdzy Stanami Zjednoczonymi a Związkiem Radzieckim nawet sig polepszyły, co umożliwiło zawarcie w 1963 r. układu o czgściowym zakazie prób z bronią jądrową, jednego z najważniejszych porozumień w dziedzinie ograniczenia wyścigu zbrojeń i ochrony środowiska naturalnego.

dalej