Monthly Archives Lipiec 2015

Praca Mikojana w Prezydium Rady Najwyższej ZSRR cz. II

Mikojan był ostrożny i starał się nie mieć konfliktów z Breżniewem. Już w maju 1965 r. z okazji dwudziestej rocznicy zwycięstwa w Wojnie Narodowej, w propagandzie naszej dała się zauważyć coraz wyraźniej częściowa rehabilitacja Stalina. Gdy na uroczystej akademii jubileuszowej Breżniew wymienił jego imię, większość sali przyjęła te słowa oklaskami. Mikojan nie protestował przeciwko takiej zmianie akcentów w agitacji i propagandzie. Na zebraniu partyjnym we wspomnianej już fabryce „Krasnyj proletarij”, na którym 14 maja 1964 r. wygłosił krótkie przemówienie, otrzymał z sali dwie kartki z pytaniami. Odczytał te pytania. Pierwsze brzmiało: „Widziałem w telewizji, jakimi oklaskami powitano słowa Breżniewa o Stalinie. Jak wy się do tego odnosicie?”. Druga kartka zawierała następujące pytanie: „Dlaczego wspominając o Stalinie jako szefie Państwowego Komitetu Obrony Breżniew nie powiedział nic o jego odpowiedzialności za nasze klęski w pierwszych miesiącach wojny? Dlaczego Breżniew nie powiedział, że przed wojną aresztowano i zlikwidowano wiele tysięcy komunistów, że Stalin odrzucił ostrzeżenia o przygotowywanej napaści Hitlera?”.

dalej

Komuna Bakijska

Wkrótce po rewolucji październikowej Anastas Mikojan zaczął pracę partyjną w Baku,’głównym ośrodku przemysłowym stanowiącym ostoję bolszewików na Zakaukaziu. W skład Rady Bakijskiej wchodzili przedstawiciele bolszewików, mienszewików, dasznaków, eserowców i innych partii. Nieznaczną przewagę mieli jednak bolszewicy i oni właśnie utworzyli w kwietniu 1918 r. Radę Komisarzy Ludowych na czele ze Stiepanem Szaumianem, członkiem KC SDPRR(b), którego na wniosek Lenina rząd radziecki mianował jeszcze w grudniu 1917 r. komisarzem nadzwyczajnym do spraw Kaukazu.

dalej

Aktywny udział w masowych represjach cz. II

Nie tylko Stalin, ale i Mołotow doskonale wiedział w 1937 r. o ogromnej skali represji. Według generała pułkownika Dmitrija Woł- kogonowa w naszych archiwach znajdują się materiały, z których wynika, że zastępca przewodniczącego Sądu Najwyższego ZSRR, Wasilij Ulrich, informował regularnie, wraz z Andriejem Wyszyńskim, Stalina (najczęściej jednocześnie Mołotowa i Jeżowa) o procesach i wyrokach. W 1937 r. Ulrich przekazywał co miesiąc „zestawienie” zawierające dane o ogólnej liczbie osób skazanych za „działalność szpiegowsko-terrorystyczną i dywersyjną”.

dalej

Ludowy komisarz handlu i zaopatrzenia ZSRR

W sierpniu 1926 r. jeden z przywódców opozycji „lewicowej”, Lew Kamieniew, został zwolniony ze stanowiska ludowego komisarza handlu wewnętrznego i zaopatrzenia i mianowany posłem we Włoszech. Na nowego ludowego komisarza handlu powołano, ku zaskoczeniu wielu osób, trzydziestoletniego Anastasa Mikojana. Najmłodszy członek Biura Politycznego został też najmłodszym ludowym komisarzem ZSRR.

dalej

Cztery lata w Solikamsku

Lazar Kaganowicz pracował w Solikamsku do końca 1961 r. Człowiek, który na wszystkich poprzednich stanowiskach wyróżniał się niesłychanym grubiaństwem i brutalnością w stosunku do podwładnych, w swojej ostatniej funkcji kierowniczej był bardzo liberalnym szefem. W latach 1957-1958 Kaganowicz przyjeżdżał do Moskwy na sesje Rady Najwyższej, lecz już w następnych wyborach jego kandydatury nie wystawiono. W listopadzie 1957 r., z okazji czterdziestej rocznicy Października, udzielił nawet wywiadu pewnej korespondentce zagranicznej.

dalej

Susłow w latach sześćdziesiątych

Po wymuszonej dymisji Chruszczowa władze partii nie po raz pierwszy proklamowały konieczność „kolegialnego kierownictwa” i niedopuszczalność jakiegokolwiek „kultu jednostki”. Leonid Breżniew został wprawdzie „Pierwszym” {a od 1966 r. „Generalnym”) Sekretarzem KC KPZR, ale nie miał jeszcze takiej władzy i takich wpływów w aparacie partyjno- państwowym, jak w latach siedemdziesiątych. Pod tym względem niewiele ustępowali mu Michaił Susłow i Aleksandr Szelepin, między którymi toczyła się zakulisowa walka o pozycję w partii. W końcu 1965 r. wydawało się, że z walki tej wyjdzie zwycięsko Szelepin, nazywany „żelaznym Szurikiem”. Wielu jego osobistych przyjaciół zapowiadało, że wkrótce on właśnie zostanie pierwszym sekretarzem KC. Jednak bardziej doświadczonemu Susłowowi udało się odeprzeć Szelepina, który został nie pierwszym, lecz trzecim sekretarzem KC. Susłow doprowadził do usunięcia z Sekretariatu Komitetu Centralnego Leonida lljiczowa, którego zastąpił Piotr Demiczew. Będąc z wykształcenia specjalistą w dziedzinie budowy maszyn chemicznych, wywiązywał się on, być może, zadowalająco z obowiązków pierwszego sekretarza Moskiewskiego Komitetu Miejskiego partii, lecz jako sekretarz KC do spraw ideologicznych okazał się słaby, niekompetentny, bez inicjatywy. Poddał się całkowicie woli Susłowa. Na odbywającym się wiosną 1966 r. XXIII Zjeździe KPZR co bardziej spostrzegawczy delegaci mogli zauważyć, że głównym reżyserem obrad jest Susłow.

dalej

Woroszyłow w walkach pod Carycynem

Udział w obronie Carycyna stanowi bez wątpienia główny epizod w wojskowej biografii Woroszyłowa. Przyprowadził do tego miasta 15 tysięcy żołnierzy, z których sformowano na miejscu jedną z dywizji frontu. Utworzono ponadto jeszcze kilka dywizji i samodzielnych brygad. Rozkazem Rewolucyjnej Rady Wojskowej zostały one połączone w 10 armię, na której czele stanął Kliment Woroszyłow. Komisarzem politycznym armii został Jefrim Szcza- dienko, w jej skład weszła również dywizja kawaleryjska Borisa Dumienki. Jedną z brygad tej dywizji dowodził Siemion Budionny. Ogólne kierownictwo obroną Carycyna wziął na siebie Stalin, który przebywał w tym mieście od początku czerwca 1918 r. w charakterze zarządzającego sprawami aprowizacyjnymi na południu Rosji, wyposażonego w nadzwyczajne uprawnienia. Przez wiele miesięcy toczyły się pod Carycynem ze zmienrłym powodzeniem ciężkie walki, przede wszystkim z pułkami kozackimi gen. Krasnowa. Woroszyłow dał się poznać jako dzielny dowódca. Pismo kozackie „Donskaja wołna” w numerze 6 z 3 lutego 1919 r. oceniało Woroszyłowa następująco:

dalej

Pierwsze lata po wojnie cz. II

Polina Żemczużyna wstąpiła do partii jako młoda dziewczyna w 1918 r. Po kilku latach kierowała już wydziałem kobiecym w jednym z komitetów obwodowych na Ukrainie. Na początku lat dwudziestych odbywał się w Moskwie zjazd pracowników wydziałów kobiecych, na który przyjechała również Żemczużyna. Zachorowała jednak ciężko i znalazła się w szpitalu. Mołotow, który odpowiadał za przebieg zjazdu, postanowił odwiedzić chorą delegatkę. Odwiedzał ją jeszcze kilkakrotnie, a po powrocie do zdrowia Żemczużyna nie wróciła już na Ukrainę, lecz została panią domu sekretarza KC, Mołotowa. Wkrótce urodziła córkę, Swietłanę.

dalej

Ludowy komisarz obrony – Kliment Woroszyłow

Frunze stał na czele Armii Czerwonej zaledwie około roku (zmarł w końcu 1925 r. wskutek nieudolnie i niedbale przeprowadzonej operacji). Związek Radziecki miał wówczas dobrą kadrę dowódców, komisarzy i specjalistów wojskowych. Wielu z nich w latach wojny domowej dowodziło nie tylko armiami i dywizjami, lecz i Frontami, biorąc udział w planowaniu i realizacji operacji wojskowych na wielką skalę.

dalej

Pierwszy człowiek w partii – Malenkow

Kwestia następcy Stalina wyłoniła się natychmiast, gdy tylko członkowie najwyższego kierownictwa dowiedzieli się, że jego choroba jest bardzo poważna i że stan jest beznadziejny. Ostrożne rozmowy na temat podziału władzy toczyły się między najbliższymi współpracownikami Stalina przy łożu umierającego wodza. Malen- kow rozmawiał o tym z Berią. Chruszczów zaś z Bułganinem. Wszyscy w istocie byli zgodni, że najważniejsze wówczas stanowisko Przewodniczącego Rady Ministrów ZSRR powinien objąć Malenkow. Propozycję tę zgłosił Beria, a Chruszczów i Bułganin wyrazili na nią zgodę. Postanowiono zarazem zwolnić Malenkowa z obowiązków sekretarza KC KPZR i utworzyć węższy Sekretariat składający się z pięciu osób: Nikity Chruszczowa, S. Ignatjewa, Piotra Pospiełowa, Michaiła Susłowa, i N. Szatalina. Nikogo spośród tych pięciu osób nie uważano za „pierwszego sekretarza”, ale tylko Chruszczów był członkiem nowego, węższego Prezydium KC i z tego tytułu przewodniczył na posiedzeniach Sekretariatu. Niemniej jednak Malenkow w pierwszych miesiącach po śmierci Stalina był nie tylko pierwszą osobą w kierownictwie aparatu państwowego, ale i pierwszą postacią w partii. Przewodniczył na posiedzeniach Prezydium KC, z nim trzeba było uzgadniać wszystkie decyzje o charakterze dyrektywnym.

dalej

Woroszyłow w latach terroru (1936-1938) cz. II

Przyczynił się on do rozniecenia szpiegomanii w armii lądowej i w marynarce wojennej. Już w sierpniu 1937 r., to znaczy wkrótce po rozprawie w sądzie wojskowym i rozstrzelaniu Michaiła Tucha- czewskiego, Jony Jakira, Jeronima Uborewicza, Borisa Feldmana, Awgusta Korka i innych oraz samobójstwie zastępcy Woroszyłowa Jana Gamarnika, ludowy komisarz obrony Woroszyłow i ludowy komisarz spraw wewnętrznych Jeżów podpisali wspólny rozkaz obowiązujący w siłach zbrojnych ZSRR. Rozkaz głosił, że w Związku Radzieckim, a zwłaszcza w Armii Czerwonej, utworzona została rozgałęziona sieć szpiegów różnych państw. Z takiej oceny wypływało żądanie, aby wszyscy powiązani w jakikolwiek sposób ze szpiegami przyznali się do tego. Ci zaś, którzy cokolwiek wiedzą lub żywią podejrzenia o działalność szpiegowską, mieli obowiązek o tym donieść.

dalej

Malenkow dużo pracował

Jego ówczesne zachowanie cechowała nie tylko skromność, ale i skrytość. Był niedostępny nawet dla bardzo wysoko postawionych pracowników: na przykład przewodniczący Komitetu Bezpieczeństwa Państwowego, Iwan Sierow, często długo czekał na przyjęcie.

dalej

Antyfaszystowski Komitet Żydów Radzieckich

Żemczużyna była Żydówką i gdy w czasie Wojny Narodowej powstał Antyfaszystowski Komitet Żydów Radzieckich, weszła w skład jego władz. Na czele Komitetu stanął stary bolszewik, członek KC WKP(b) Sołomon Lozowski, który był wówczas szefem Radzieckiego Biura Informacyjnego.

dalej

Od Plenum Czerwcowego do XXII Zjazdu KPZR – kontynuacja

Na XXII Zjeździe KPZR przemówienie Mikojana nie znajdowało się już w centrum uwagi, mało mówił o zbrodniach Stalina, krytykował natomiast „antypartyjną grupę” Malenkowa, Mołotowa i Kaganowicza.

dalej